काठमाडौं, २१ साउन । जापानले बिहीबार हिरोसिमामा भएको आणविक बम आक्रमणको ८१औँ वर्षगाँठ मनाउँदै आणविक हतियारमुक्त विश्व निर्माणको आवश्यकता पुनः औँल्याएको छ। दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा सन् १९४५ मा भएको उक्त विनाशकारी आक्रमणमा ज्यान गुमाएकाहरूको सम्झनामा आयोजित कार्यक्रममा विश्व शान्ति र आणविक हतियार उन्मूलनको आह्वान गरिएको हो।

जापानी सार्वजनिक प्रसारक एनएचकेका अनुसार हिरोसिमास्थित Hiroshima Peace Memorial Park मा आयोजित वार्षिक स्मृति समारोहमा जापानका प्रधानमन्त्री Takayuki Takaichi सहित १२३ देश तथा क्षेत्रका प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए। कार्यक्रममा आणविक आक्रमणमा ज्यान गुमाएकाप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिएको थियो।समारोहका क्रममा हिरोसिमा आणविक बम पीडितहरूको अद्यावधिक नामावली स्मारकमा राखिएको थियो। उक्त सूचीमा पछिल्लो एक वर्षमा निधन भएका जीवित पीडित (हिबाकुसा) सहित कुल ३ लाख ५३ हजार ६३९ जनाको नाम समावेश गरिएको छ।

सन् १९४५ अगस्ट ६ मा बिहान ८:१५ बजे अमेरिकाले हिरोसिमामा ‘लिटिल ब्वाई’ नामक युरेनियम आधारित आणविक बम खसालेको थियो। उक्त विस्फोटले सहरलाई ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो। विस्फोट, तापीय प्रभाव र विकिरणका कारण सन् १९४५ को अन्त्यसम्म करिब १ लाख ४० हजार मानिसको मृत्यु भएको अनुमान गरिएको छ।हिरोसिमा आक्रमणको तीन दिनपछि, अर्थात् अगस्ट ९ मा अमेरिकाले नागासाकीमा ‘फ्याट म्यान’ नामक दोस्रो आणविक बम खसालेको थियो। त्यसपछि जापानले अगस्ट १५, १९४५ मा आत्मसमर्पण घोषणा गरेसँगै दोस्रो विश्वयुद्ध अन्त्य भएको थियो।

आणविक बमबाट बाँचेका पीडितहरूलाई जापानमा ‘हिबाकुसा’ भनिन्छ। उनीहरूले दशकौँदेखि आणविक हतियार उन्मूलनको अभियान चलाउँदै आएका छन्। तर विकिरणका कारण धेरै पीडितले जीवनभर क्यान्सर तथा अन्य दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्याको सामना गर्नुपरेको बताइएको छ।जापानमा हाल पनि करिब ९१ हजार हिबाकुसा जीवित रहेको र उनीहरूको औसत उमेर ८६ वर्ष रहेको जनाइएको छ।

विश्वव्यापी सुरक्षा चुनौती बढिरहेका बेला आणविक जोखिमप्रति चिन्ता पनि बढ्दै गएको छ। अमेरिका र रुसबीचको New START सन्धि फेब्रुअरीमा समाप्त हुनु तथा आणविक हतियार अप्रसार सन्धि (NPT) समीक्षा सम्मेलनबाट अन्तिम दस्तावेज पारित हुन नसक्नुले विश्वमा आणविक जोखिम बढाएको भन्दै हिरोसिमाले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई आणविक हतियारको पूर्ण उन्मूलन र दीर्घकालीन विश्व शान्तिका लागि थप पहल गर्न आग्रह गरेको छ।

(स्रोत: एएनआई/एनएचके)