काठमाडौँ, । आज विश्व टेलिभिजन दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ। हरेक वर्ष नोभेम्बर २१...

पुरा पढ्नुहाेस्

Park Safari Resort

आज विश्व टेलिभिजन दिवस, टिभीको पहुँच नपुगेको भन्दै केही देश मतदानमा अनुपस्थित

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् १९९६ मा नोभेम्बर २१ लाई विश्व टेलिभिजन दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो।

1.29K
shares

काठमाडौँ, । आज विश्व टेलिभिजन दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ। हरेक वर्ष नोभेम्बर २१ मा मनाइने यो दिवस टेलिभिजन प्रविधिको उत्सव मात्र नभई समाज, निर्णय प्रक्रिया, जनचेतना र अन्तर्राष्ट्रिय बुझाइमा टेलिभिजनले पुर्‍याएको योगदानको सम्मान गर्ने अवसर पनि हो।सन् १९९६ डिसेम्बर १७ मा बसेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभाले प्रस्ताव नम्बर ५१/२०५ पारित गर्दै हरेक वर्ष नोभेम्बर २१ लाई विश्व टेलिभिजन दिवसका रूपमा मनाउने घोषणा गरेको थियो।

त्यसअघि सन् १९९६ नोभेम्बर २१ र २२ मा अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मुख्यालयमा पहिलो विश्व टेलिभिजन फोरम आयोजना गरिएको थियो। उक्त फोरममा विश्वभरका सञ्चारकर्मी, प्रसारक तथा विज्ञहरूले टेलिभिजनको बढ्दो प्रभाव र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका विषयमा छलफल गरेका थिए। सोही फोरमको सुरुवाती दिनको स्मरणमा नोभेम्बर २१ लाई दिवसका रूपमा चयन गरिएको हो।

टेलिभिजनको पहुँच नपुगेको भन्दै केही देशको असहमति

विश्व टेलिभिजन दिवस मनाउने प्रस्ताव पारित गर्ने क्रममा केही देशले असहमति जनाएका थिए। विश्वका धेरै ठाउँमा अझै पनि टेलिभिजनको पहुँच नपुगेको र रेडियोजस्ता सञ्चारमाध्यमको भूमिका अझ महत्वपूर्ण रहेको तर्क गर्दै उनीहरू मतदानमा अनुपस्थित भएका थिए।

यद्यपि, विश्वव्यापी सञ्चार, सूचना प्रवाह र जनमत निर्माणमा टेलिभिजनको प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै संयुक्त राष्ट्रसङ्घले यस दिवसलाई मान्यता दिएको थियो।

सूचना र जनचेतना फैलाउन महत्वपूर्ण भूमिका

द्वन्द्व, शान्ति तथा सुरक्षाका चुनौती, आर्थिक–सामाजिक मुद्दा र विश्वव्यापी घटनाक्रमलाई दृश्य तथा ध्वनिसहित सर्वसाधारणसम्म पुर्‍याउन टेलिभिजनले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ।

टेलिभिजनमार्फत प्रसारित समाचार, वृत्तचित्र, बहस तथा अन्य कार्यक्रमले जनचेतना अभिवृद्धि गर्नुका साथै सार्वजनिक बहस र निर्णय प्रक्रियालाई समेत प्रभावित पार्ने गरेका छन्।

यस दिवसको मुख्य उद्देश्य शान्ति, सुरक्षा, आर्थिक तथा सामाजिक विकास र सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई प्रवर्द्धन गर्ने कार्यक्रमहरूको उत्पादन तथा अन्तर्राष्ट्रिय आदानप्रदानलाई प्रोत्साहन गर्नु पनि हो।

भ्रामक सूचनाबीच जिम्मेवार पत्रकारिताको आवश्यकता

दृश्य माध्यमको प्रभाव जति ठूलो हुन्छ, सत्यतथ्य, सन्तुलित र जिम्मेवार प्रस्तुति दिने दायित्व पनि त्यति नै महत्वपूर्ण हुन्छ। पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमार्फत भ्रामक सूचना फैलिने क्रम बढिरहेका बेला विश्वसनीय पत्रकारिता, तथ्यजाँच र मिडिया साक्षरताको महत्व अझ बढेको छ।

विश्व टेलिभिजन दिवसले सञ्चारमाध्यमको जिम्मेवारी, सूचनाको विश्वसनीयता र समाजप्रतिको उत्तरदायित्वबारे विमर्श गर्ने अवसरसमेत प्रदान गर्छ।

डिजिटल युगमा बदलिँदो टेलिभिजन

पहिले टेलिभिजन एकतर्फी प्रसारण माध्यममा सीमित थियो। तर अहिले स्मार्ट टिभी, इन्टरनेट, स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म र अन-डिमान्ड भिडियो सेवाको विकाससँगै यसको स्वरूपमा व्यापक परिवर्तन आएको छ।परम्परागत टेलिभिजन प्रसारण र डिजिटल स्ट्रिमिङबीच प्रतिस्पर्धा तथा सहअस्तित्व चलिरहेको भए पनि ठूला घटनाको प्रत्यक्ष प्रसारण, समाचार सम्प्रेषण र भिडियो सामग्री उपभोगमा टेलिभिजन अझै प्रभावशाली माध्यमका रूपमा स्थापित छ।

प्रविधिको विकाससँगै टेलिभिजनको स्वरूप परिवर्तन हुँदै गए पनि सूचना, शिक्षा, मनोरञ्जन र सामाजिक चेतना फैलाउने यसको भूमिका उत्तिकै महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ।